Nederland verlengt loterijmonopolie voor vijf jaar te midden van juridische onzekerheid

Het Nederlandse goklandschap ondergaat momenteel een belangrijke ontwikkeling. De Kansspelautoriteit (KSA) heeft officieel drie monopolievergunningen voor het staatsbedrijf Lotto B.V. verlengd voor een periode van vijf jaar. Vanaf 1 januari 2027 verlenen deze vergunningen de exploitant, een dochteronderneming van Nederlandse Loterij, het exclusieve recht om loterijspelen, direct sales loterijen zoals krasloten en landgebonden sportweddenschappen aan te bieden. Hoewel online gokken in 2021 werd geliberaliseerd, blijven deze specifieke sectoren voorlopig onder staatscontrole.

De toezichthouder bevond zich in een lastige positie. Een aanhangend beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State beoordeelt momenteel of deze monopolistici voldoen aan nationaal en EU-recht. De KSA gaf toe dat zij liever had gewacht op de beslissing van de rechter. Aangezien de huidige vergunningen echter op 31 december 2026 aflopen, trad de autoriteit op om te zorgen voor geen onderbreking in het wettelijke aanbod van deze spellen. Volgens officiële verklaringen was het van cruciaal belang om de exploitant tijdig duidelijkheid te verschaffen.

Cijfers en feiten

De nieuwe vergunningen bevatten aanvullende waarborgen met betrekking tot spelerbescherming en de preventie van gokken door minderjarigen. Een cruciale bepaling betreft de eigendomsstructuur: mocht Lotto B.V. geprivatiseerd worden, dan moet de KSA de geschiktheid van de vergunningverlening opnieuw beoordelen. Deze regelgevingsmaatregel volgt op een uitspraak van het Gerecht van de EU in 2023, die de European Gaming and Betting Association (EGBA) in het gelijk stelde. Het hof oordeelde dat de Europese Commissie onvoldoende had onderzocht of het Nederlandse loterijsysteem onrechtmatige staatssteun inhield via het niet-transparante vergunningsproces.

"Het hof heeft bevestigd wat we altijd al zeiden: de Commissie moet klachten over staatssteun grondig onderzoeken en mag geen shortcuts nemen. Deze zaak toont aan dat de Commissie haar verantwoordelijkheden als hoeder van de verdragen moet nakomen." - Maarten Haijer, secretaris-generaal van de EGBA

Achtergrond

Het Nederlandse gokkader is grotendeels geworteld in de Wet op de Kansspelen van 1964, die staatsmonopolies vestigde. Hoewel Holland Casino het monopolie op landgebonden casinospelen heeft, beheert Nederlandse Loterij de loterijsector. De EGBA betwist dit gebrek aan openbare aanbesteding sinds 2016, stellende dat het EU-concurrentiebeginselen schendt door private exploitanten uit te sluiten. Mocht de Raad van State tegen het huidige systeem oordelen, dan heeft de KSA mogelijke noodplannen geschetst. Vergunningen zouden hun exclusiviteit kunnen verliezen, waardoor concurrenten een aanvraag kunnen indienen, of kunnen volledig worden ingetrokken na een overgangsperiode van minimaal één jaar om een transparant aanbestedingsproces mogelijk te maken.

Waarom het ertoe doet voor Duitse spelers

Voor spelers in Duitsland die opereren onder de Interstate Gambling Treaty van 2021 (GlüStV 2021), biedt deze Nederlandse zaak een belangrijke parallel. Duitsland heeft een centrale autoriteit, de GGL, die particuliere concurrentie toestaat in online slots en sportweddenschappen, terwijl het staatsmonopolie op traditionele loterijen behoudt. De Nederlandse ontwikkeling laat zien dat deze staatsgestuurde structuren onder toenemende druk staan in heel Europa. Duitse spelers die GGL-gelicentieerde sites gebruiken, profiteren van strikte limieten, zoals de maandelijkse stortingslimiet van 1.000 Euro en de limiet van 1 Euro per spin op virtuele slots. De juridische uitdagingen in Nederland suggereren echter dat de rechtvaardiging voor staatsmonopolies wordt onderzocht door Europese rechtbanken.

Wat het betekent voor GGL-gelicentieerde casino's

Exploitanten met een Duitse licentie moeten deze grensoverschrijdende juridische verschuivingen nauwlettend volgen. Als monopolies in buurlanden zoals Nederland vallen, vergroot dit de druk op andere EU-lidstaten om eerlijke markttoegang te garanderen. Voor bedrijven op de GGL-whitelist valideert deze trend mogelijk hun stap naar gereguleerde, concurrerende omgevingen. De transparantie die nu in Nederland wordt geëist, weerspiegelt veel aspecten die al aanwezig zijn in de Duitse markt, zoals de LUGAS- en OASIS-systemen. Desalniettemin blijft de kwestie van staatssteun en de verdeling van loterijopbrengsten een onderwerp dat uiteindelijk ook tot juridische uitdagingen binnen de Duitse loterijsector kan leiden.