मौरिससद्वारा जुवा कानुनमा आमूल परिवर्तन: होटल क्यासिनो इजाजतपत्रको अन्त्य

मौरिससले जुवा नियमनप्रतिको आफ्नो दृष्टिकोणमा आधारभूत परिवर्तन गरिरहेको छ, जुन एक खुकुलो उष्णकटिबंधीय गेमिङ गन्तव्यबाट उच्च निगरानी र पारदर्शी क्षेत्राधिकारतर्फ मोडिएको छ। वर्ष २०२६ र २०२७ को पछिल्लो बजेटले सन् २००७ मा जुवा नियामक प्राधिकरण ऐन (Gambling Regulatory Authority Act) पहिलो पटक सुदृढ भएदेखिकै सबैभन्दा कठोर संरचनात्मक परिवर्तनहरू प्रस्तुत गरेको छ। यसको केन्द्रविन्दु स्पष्ट छ: वित्तीय निगरानीलाई कडा बनाउने र पर्यटन क्षेत्रका लागि दिइएका विशेष सुविधाहरू हटाउने, जसले पहिले होटलहरूलाई विशेष क्यासिनो लेबल अन्तर्गत सञ्चालन गर्न अनुमति दिएको थियो। सरकारले खुकुलो निगरानीको युग समाप्त भएको र यसको सट्टा राज्यका लागि प्रत्येक कारोबार दृश्यात्मक हुने प्रणाली लागू हुने संकेत गरिरहेको छ।

यस सुधारको मुख्य अंश सम्पूर्ण होटल क्यासिनो इजाजतपत्र कोटिको खारेजी हो। वर्षौंसम्म होटलहरूले आफ्ना पाहुनाहरूका लागि गेमिङ गतिविधिहरू आयोजना गर्न विशिष्ट इजाजतपत्रका लागि आवेदन दिन सक्थे, तर नयाँ बजेट अनुसूचीको दफा ४४ ले यी परिभाषाहरूलाई प्रभावकारी रूपमा हटाएको छ। 'होटल क्यासिनो गेमिङ मेसिन' र 'होटल क्यासिनो अपरेटर' जस्ता शब्दहरू अब कानुनी ढाँचामा रहनेछैनन्। जुवा सेवाहरू जारी राख्न चाहने कुनै पनि होटलले अब मानक क्यासिनो इजाजतपत्र प्राप्त गर्नुपर्नेछ, जसमा धेरै कडा अनुपालन र सञ्चालन आवश्यकताहरू समावेश हुन्छन्। यो कदमको उद्देश्य यस क्षेत्रलाई व्यावसायिक बनाउनु र जुवालाई केवल छुट्टीको मनोरञ्जनको सट्टा उच्च-जोखिमपूर्ण गतिविधिको रूपमा व्यवहार गरिएको सुनिश्चित गर्नु हो।

तथ्याङ्क र तथ्यहरू

यी सुधारहरूको प्राविधिक मुख्य आधार केन्द्रीय इलेक्ट्रोनिक निगरानी प्रणाली (CEMS) हो, जसलाई मौरिसस राजस्व प्राधिकरणले व्यवस्थापन गर्दछ। अब सबै क्यासिनो र गेमिङ हाउस सर्भरहरू सिधै यस प्रणालीसँग जोडिनुपर्छ। एकीकरणको यो स्तरले सरकारलाई वास्तविक समयमा राजस्व ट्र्याक गर्न अनुमति दिन्छ, जसले कर छलीका लागि कुनै ठाउँ छोड्दैन। यसबाहेक, २०२६ र २०२७ को बजेट उपायहरूले २०२५ मा सुरु गरिएको डिजिटल गेमिङ व्यवस्थालाई सीमित भुक्तानी मेसिन अपरेटरहरूलाई पनि समावेश गर्ने गरी विस्तार गरेको छ। सट्टेबाजीका विकल्पहरू सुधार गर्न सरकारले बुकीहरूका लागि अनुमति दिइएको सट्टेबाजी टर्मिनलहरूको संख्या तीनबाट बढाएर पाँच पुर्‍याउँदैछ। यी पाँच टर्मिनलमध्ये कम्तीमा एउटा टर्मिनल ग्राहकहरूलाई जितेको रकम भुक्तानी गर्नका लागि मात्र समर्पित हुनुपर्छ।

घोडा दौडका लागि कर लगाउने विधिमा पनि ठूलो समायोजन भइरहेको छ। कुल दाउ (gross stakes) मा कर लगाउनुको सट्टा, राज्यले अब भुक्तानी गरिएको जीत रकम घटाएर बाँकी रहने दाउमा कर गणना गर्नेछ। यो परिवर्तन अप्रिल २०२६ मा पारित एण्टी-मनी लाउन्डरिङ एण्ड कम्ब्याटिङ द फाइनान्सिङ अफ टेररिज्म बिलबाट पनि प्रभावित छ। वित्तीय सेवा मन्त्री ज्योति जितुनले विधायी प्रक्रियाका क्रममा स्पष्ट पारेका छन् कि लाभकारी स्वामित्व (beneficial ownership) सम्बन्धी पारदर्शिता अब जुवा इजाजतपत्रका लागि आवेदन दिने जो कोहीका लागि अनिवार्य आवश्यकता हो।

„सरकारले जुवा नियामक प्राधिकरण (GRA) माथि जनताको विश्वास पुनर्जीवित गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ, विशेष गरी घोडा दौड उद्योगको निगरानीको सन्दर्भमा, र GRA ले गेमिङ र सट्टेबाजी उद्योगको एक भरपर्दो नियामकको रूपमा काम गर्ने सुनिश्चित गर्नेछ।“ - नभिनचन्द्र रामगुलाम, मौरिससका प्रधानमन्त्री तथा अर्थमन्त्री

पृष्ठभूमि

यी सुधारहरूको दबाब जुवा नियामक प्राधिकरणको प्रभावकारितामा सार्वजनिक शंका उत्पन्न भएको अवधिपछि आएको हो। २०२६ को सुरुतिर घोडा दौड क्षेत्रमा फितलो नियमन भएको आरोपहरू सतहमा आएपछि सरकारले निर्णायक कदम चाल्न बाध्य भएको थियो। CEMS लाई संस्थागत गरेर र GRA भित्र जिम्मेवार जुवा (Responsible Gambling), सञ्चार र वित्तका लागि नयाँ विभागहरू खडा गरेर राज्यले थप बलियो कर्मचारीतन्त्रको पूर्वाधार निर्माण गरिरहेको छ। डिजिटल गेम व्यवस्था पनि थप औपचारिक बन्दैछ, जसमा पहिलो पटक ऐनमा डिजिटल गेमहरूको वैधानिक परिभाषा समावेश गरिएको छ। प्रत्येक अनलाइन प्लेटफर्मलाई एक स्वतन्त्र गेमिङ प्रयोगशालाद्वारा प्रमाणित गरिनुपर्छ, जसले सफ्टवेयर सबै सहभागीहरूका लागि निष्पक्ष र सुरक्षित रहेको सुनिश्चित गर्दछ।

जर्मन खेलाडीहरूका लागि यो किन महत्त्वपूर्ण छ

मौरिससको रिसोर्टमा बस्दा सामान्य सट्टेबाजी मन पराउने जर्मन पर्यटकहरूका लागि यी परिवर्तनहरूको अर्थ स्थानीय जुवा वातावरण अब स्वदेशको विनियमित बजारजस्तै देखिन थाल्नेछ। जर्मनीको आफ्नै जुवा सम्बन्धी अन्तरराज्यीय सन्धि (GlüStV 2021) विश्वकै सबैभन्दा कडा मध्येमा पर्छ, जसमा समस्याग्रस्त जुवा रोक्न र कर अनुपालन सुनिश्चित गर्न LUGAS केन्द्रीय डेटाबेस जस्ता उपकरणहरू छन्। मौरिससले कर राजस्वमा ध्यान केन्द्रित गरिरहेको भए तापनि, जर्मन प्रणालीले खेलाडी सुरक्षामा ठूलो जोड दिन्छ, जसमा स्लटहरूमा प्रति स्पिन १ युरोको सीमा र १,००० युरो मासिक निक्षेप सीमा समावेश छ। विदेश भ्रमण गर्ने जर्मन खेलाडीहरूले ध्यान दिनुपर्छ कि होटलमा आधारित गेमिङको सुविधा अब थप विनियमित, स्वतन्त्र क्यासिनो वातावरणको पक्षमा हराउँदै गइरहेको छ। जर्मनीमा जस्तै यहाँ पनि प्रवृति पूर्ण डिजिटल पारदर्शिता तर्फ गइरहेको छ।

GGL-इजाजतपत्र प्राप्त क्यासिनोहरूका लागि यसको अर्थ

जर्मन GGL (Gemeinsame Glücksspielbehörde der Länder) बाट इजाजतपत्र प्राप्त अपरेटरहरूले मौरिससमा उदीयमान ढाँचालाई पहिचान गर्नेछन्। कर अधिकारीहरूद्वारा प्रत्यक्ष सर्भर पहुँचको माग विश्वव्यापी मानक बनिरहेको छ। GGL-इजाजतपत्र प्राप्त क्यासिनोहरूका लागि यसले जर्मन मोडेलको वैधानिकतालाई थप बलियो बनाउँछ, जसले पहिले नै केन्द्रीकृत निगरानी प्रणालीहरू प्रयोग गरिरहेको छ। नियमहरूको विश्वव्यापी कडाईले माल्टा वा कुरासाओमा आधारित अपशोर अपरेटरहरूलाई यी उच्च प्राविधिक मापदण्डहरू पूरा नगरी प्रतिस्पर्धा गर्न झन् गाह्रो बनाउँदैछ। मौरिससले अनिवार्य रूपमा राष्ट्रिय इजाजतपत्र र कडा डिजिटल निगरानीतर्फको युरोपेली प्रवृतिको स्थानीय संस्करण अपनाइरहेको छ। यो विश्वव्यापी परिवर्तनले GGL को दृष्टिकोणलाई पुष्टि गर्छ र संकेत गर्छ कि उद्योगको भविष्य तिनीहरूकै हो जसले राज्य नियामकहरूसँग पूर्ण प्राविधिक सहयोगलाई आत्मसात गर्छन्।