شباهت‌های خطرناک: مطالعه‌ای در مورد الگوهای قمار در بازی‌های ویدیویی هشدار می‌دهد

چشم‌انداز سرگرمی دیجیتال به سرعت در حال تغییر است، اما در پشت نمای براق بازی‌های ویدیویی رایگان، سازوکارهایی نهفته‌اند که نگرانی فزاینده‌ای را در میان کارشناسان برانگیخته‌اند. بیش از یک دهه است که صنعت بازی به مدل رایگان (free-to-play) متکی است. آنچه در ظاهر یک پیشنهاد رایگان به نظر می‌رسد، در بررسی دقیق‌تر، اغلب سیستمی بسیار سودآور از ریزتراکنش‌ها (microtransactions) از آب درمی‌آید. یک تحقیق علمی اخیر اکنون نشان می‌دهد که مدل‌های تأمین مالی رسانه‌های دیجیتال، رفتار هزینه کردن قمار پرخطر را در میان نوجوانان و جوانان تقریباً به طور کامل منعکس می‌کنند. این دیگر فقط مربوط به جعبه‌های غارت (loot boxes) بحث‌برانگیز نیست، بلکه مجموعه‌ای کامل از ابزارهای روانشناختی است.

مشکل اصلی در نابرابری شدید هزینه‌ها نهفته است. در حالی که اکثریت قریب به اتفاق بازیکنان پول کمی سرمایه‌گذاری می‌کنند یا اصلاً پول خرج نمی‌کنند، موفقیت اقتصادی این بازی‌ها توسط گروه کوچکی هدایت می‌شود. این تمرکز یک ویژگی کلاسیک قمار است. این مطالعه روشن می‌کند که در حالی که صنعت اغلب بر این نکته تأکید می‌کند که تمام خریدها داوطلبانه هستند، طراحی بازی‌ها با هدف دور زدن کنترل تکانه انجام می‌شود. اصطلاحاتی مانند ریزتراکنش نیز گمراه‌کننده هستند، زمانی که خرید فردی می‌تواند به مبالغ ۱۰۰ یورو یا بیشتر برسد. برای کودکان و نوجوانان، این نشان‌دهنده یک خطر مالی است که بسیار فراتر از سطح پول توجیبی است.

اعداد و حقایق

ارزیابی‌های آماری توسط محققان واضح است. ۱۰ درصد بالای کاربران پرداخت‌کننده، که در مطالعه به عنوان خرج‌کنندگان سنگین (heavy spenders) نامیده می‌شوند، مسئول اکثریت قریب به اتفاق کل درآمد هستند. این گروه شباهت قابل توجهی به الگوهای یافت شده در قماربازان پاتولوژیک نشان می‌دهد. به ویژه نگران‌کننده این یافته است که رفتارهای مشکل‌دار مانند اختلال بازی (gaming disorder) و اختلال قمار (gambling disorder) در میان این خرج‌کنندگان سنگین به طور قابل توجهی شایع‌تر است. خطر محدود به کودکان خانواده‌های مرفه نیست، بلکه در تمام طبقات اجتماعی گسترش می‌یابد.

سازوکارهای پشت این موفقیت متنوع هستند. علاوه بر جعبه‌های غارت تصادفی، توسعه‌دهندگان از پاس‌های نبرد (battle passes)، ارزهای مجازی، فروشگاه‌های درون بازی چرخشی و رویدادهای با زمان محدود استفاده می‌کنند. این عناصر کمیابی مصنوعی و فشار اجتماعی ایجاد می‌کنند.

«مطالعه ما نشان داد که هزینه ریزتراکنش‌ها در میان اقلیت کوچکی از بازیکنان به شدت متمرکز است. میزان نابرابری در هزینه‌ها به طرز چشمگیری شبیه به آنچه در قمار به طور کلی یافت می‌شود، بود.» - بخشی از مطالعه DOI 10.3389/fpubh.2026.1867460

پیش‌زمینه

مقررات به مراتب از توسعه فناوری عقب مانده است. در حالی که رسانه‌های اجتماعی در حال حاضر به دلیل پتانسیل اعتیادآورشان تحت آتش سیاسی هستند، بازی‌های ویدیویی تا حد زیادی بدون مقررات باقی مانده‌اند. اگرچه کشورهایی مانند بلژیک و هلند تلاش کرده‌اند تا جعبه‌های غارت را به عنوان قمار غیرقانونی طبقه‌بندی کنند، اما موفقیت این اقدامات منفرد محدود تلقی می‌شود. بنابراین کارشناسان خواستار رویکردی جامع‌تر هستند که الگوهای تاریک (dark patterns) را نیز مورد توجه قرار دهد. اینها ویژگی‌های طراحی هستند که بازیکنان را دستکاری می‌کنند تا انتخاب‌هایی انجام دهند که عمدتاً به نفع ارائه‌دهنده است.

عامل کلیدی در پتانسیل اعتیادآور، فراوانی رویدادها است. در قمار، فراوانی وقوع یک رویداد بازی، قوی‌ترین شاخص وابستگی محسوب می‌شود. در بازی‌های ویدیویی، این زمان‌بندی اعلان‌های خرید و پاداش‌ها است. هنگامی که خریدها می‌توانند بلافاصله و بدون مانع انجام شوند، خطر از دست دادن کنترل افزایش می‌یابد. بنابراین، تحقیقات پیشنهاد می‌کنند که نقاط اصطکاک مصنوعی در فرآیند خرید ایجاد شود تا رفتارهای خودکار مختل شوند. حفاظت از افراد زیر سن قانونی در حال حاضر تقریباً به طور کامل به والدین واگذار شده است، که اغلب در برابر الگوریتم‌های روانشناختی پیچیده ناتوان هستند.

چرا برای بازیکنان آلمانی اهمیت دارد

برای بازیکنان آلمانی و والدین آنها، وضعیت پیچیده است. در حالی که قمار آنلاین سنتی از زمان پیمان ایالتی قمار 2021 (GlüStV 2021) بسیار به شدت تنظیم شده است، بازی‌های رایگان در یک منطقه خاکستری فعالیت می‌کنند. در کازینوهای آنلاین قانونی آلمان، اقدامات حفاظتی مانند محدودیت واریز ماهانه 1000 یورو از طریق سیستم LUGAS و محدودیت شرط 1 یورو در هر دور بازی برای اسلات‌ها در حال اجرا است. با این حال، در بازی‌های ویدیویی، هیچ محدودیت مرکزی وجود ندارد. هر کسی که صدها یورو در عرض چند ساعت در بازی‌هایی مانند FIFA یا Fortnite خرج کند، به سختی توسط دولت متوقف می‌شود.

اگرچه حفاظت از جوانان آلمان با قانون جدید حمایت از جوانان برای برچسب‌گذاری بهتر تله‌های هزینه‌ای تشدید شده است، اما سقف مؤثری برای هزینه‌ها وجود ندارد. بسیاری از کارشناسان در اینجا یک تناقض می‌بینند: هر کسی که بخواهد به طور قانونی در آلمان یک اسلات بازی کند، باید تحت بررسی هویت دقیق قرار گیرد. با این حال، هر کسی که جعبه‌های غارت (loot boxes) را خریداری می‌کند، که محرک‌های پاداش روانشناختی مشابهی را ارائه می‌دهند، اغلب می‌تواند بدون تأیید سن مؤثر این کار را انجام دهد. بنابراین، بازیکنان آلمانی باید بیشتر به استفاده از پلتفرم‌هایی که شفافیت واضحی ارائه می‌دهند توجه کنند و درک کنند که مغز بین برد کازینو و یک آیتم دیجیتال نادر تفاوتی قائل نمی‌شود.

این برای کازینوهای دارای مجوز GGL به چه معناست

برای ارائه‌دهندگان دارای مجوز از Gemeinsame Glücksspielbehörde der Länder (GGL)، این تحول فرصتی برای تمایز ایجاد می‌کند. کازینوهای جدی در لیست سفید می‌توانند سطح بالای حفاظت از بازیکنان خود را تبلیغ کنند. در حالی که ناشران بازی‌های ویدیویی اغلب در آب‌های گل‌آلود ماهیگیری می‌کنند و از نهنگ‌ها (whales) امرار معاش می‌کنند، ارائه‌دهندگان دارای مجوز GGL تابع پروتکل‌های سختگیرانه‌ای برای تشخیص زودهنگام اعتیاد به قمار هستند. بحث در مورد کسب درآمد از بازی، موضوع پیشگیری از اعتیاد را به طور کلی در کانون توجه عمومی قرار می‌دهد.

شرکت‌هایی مانند Tally Technology یا OddFlex در حال حاضر در تلاشند تا شکاف بین بازی رایگان و شرط‌بندی واقعی را پر کنند.

"ما به کتاب‌های ورزشی کمک می‌کنیم تا از طریق بازی‌های پیش‌بینی و مسابقه چیزهای بی‌اهمیت تعاملی ما به مخاطبان گسترده‌تری دست یابند." - روپرت هولسی، مدیر عملیات Tally Technology

این نشان می‌دهد که خطوط در حال محو شدن هستند. با این حال، کازینوهای دارای مجوز GGL باید به شدت به ممنوعیت تبلیغات برای افراد خردسال و جداسازی بازی‌های رایگان و پیشنهادات پول واقعی پایبند باشند. مطالعه فعلی می‌تواند منجر به این شود که سیاستمداران در آینده استانداردهای حفاظتی مشابهی را از ارائه‌دهندگان بازی بخواهند، همانطور که در حال حاضر برای کازینوهای آنلاین آلمانی یک روال روزمره است. هدف باید یک سطح حفاظتی یکنواخت برای همه قالب‌های بازی دیجیتال باشد.